VTV9 và Sứ mệnh "Xanh hóa" Tư duy Kinh tế: Khi Truyền thông trở thành Động lực Chuyển đổi kép

Và thời điểm đó, có lẽ, chính là bây giờ, khi Việt Nam đang đứng trước cuộc chuyển đổi kép, xanh hóa và số hóa mà không ít người trong ngành vẫn còn loay hoay chưa biết gọi tên nó thế nào cho đúng.

Chuyển đổi kép, ở cấp độ chính sách, đã được xác định là một trong những động lực trọng yếu trên con đường dài đến mục tiêu 2045. Nhưng khoảng cách từ văn bản đến thực tiễn sản xuất từ chiến lược quốc gia xuống đến tay một chủ hộ kinh doanh ở Bình Dương hay một startup đang chật vật gọi vốn tại Đà Nẵng vẫn còn rất xa. 

Truyền thông, khi làm tốt vai trò của mình, chính là thứ có thể rút ngắn khoảng cách đó. Không phải bằng cách giải thích chính sách, mà bằng cách kể những câu chuyện đủ cụ thể để người nghe nhìn thấy mình trong đó. Đó là lý do chương trình được đặt trong Khung Kinh tế Giờ vàng VTV9 và được thực hiện bởi đội ngũ biên tập của Trung tâm Truyền hình Việt Nam tại TP. Hồ Chí Minh, một ekip quen với nhịp sống kinh tế phía Nam, nơi chuyển động thị trường thường đi trước cả chính sách vài bước.

Format 20 phút của chương trình, nhìn qua thì có vẻ ngắn, nhưng thực ra phản ánh một triết lý biên tập khá rõ ràng: hấp dẫn trước, phân tích sau. Phần mở đầu khoảng 5-6 phút  “Chuyển động kép” được thiết kế cho những người xem không có thời gian, cần nắm nhanh xu hướng mà không bị chìm trong chi tiết. 

Phần giữa mới là nơi chương trình thực sự bộc lộ tham vọng: phóng viên hiện trường dẫn dắt trực tiếp, đào sâu vào một vấn đề tiêu điểm của tuần theo cách mà các bản tin thông thường hiếm khi đủ thời gian làm. Và phần kết  “Nghĩ mới – Làm thiệt”  có lẽ là phần ít “truyền hình” nhất theo nghĩa truyền thống: những câu chuyện nhỏ từ startup, hộ kinh doanh, hay kinh nghiệm quốc tế được chọn không phải để minh họa cho chính sách, mà để gợi ra một câu hỏi mà người xem tự hỏi mình sau khi tắt màn hình.

Điểm đáng chú ý hơn có thể là ở chỗ chương trình không tự giới hạn mình trong một tệp khán giả duy nhất. Người tiêu dùng quan tâm đến lối sống bền vững, nhà sáng chế đang tìm đầu ra cho ý tưởng, doanh nghiệp SME cần định hướng chuyển đổi, hay chính quyền địa phương muốn định vị hình ảnh tất cả đều có thể tìm thấy điều gì đó liên quan đến mình trong 20 phút đó. Và với sự hiện diện song song trên các nền tảng số như VTV Innovation hay VTV9 Highlights, ranh giới giữa “xem truyền hình” và “tiêu thụ nội dung số” gần như không còn rõ nữa  điều mà không phải chương trình truyền hình nào cũng đã làm được một cách tự nhiên đến vậy.

Tất nhiên, một chương trình truyền hình dù tốt đến đâu cũng không thể một mình kéo cả nền kinh tế sang một trạng thái mới. Nhưng có lẽ đó cũng không phải là tham vọng thực sự của “Công nghệ Xanh”. Tham vọng của nó, nếu đọc kỹ hơn giữa các dòng, có vẻ khiêm tốn hơn  và vì thế, thực tế hơn: tạo ra đủ nhiều câu chuyện đủ thuyết phục để từng cá nhân, từng doanh nghiệp nhỏ, từng địa phương bắt đầu tin rằng chuyển đổi kép không phải là việc của người khác.