Ấn tượng phương Nam: Háo hức mùa lúa rẫy

Đằng sau những hạt lúa rẫy là nhiều câu chuyện lạ lẫm đối với người trẻ hôm nay. Mùa thu hoạch lúa rẫy trước và sau Tết cũng là mùa của niềm háo hức đối với người trong làng cũng như du khách phương xa. 

Mất đến nửa ngày trời, chúng tôi mới tìm được khu rẫy nhà Cà Hơm - Một trong số ít gia đình còn làm lúa rẫy ở miền núi Khánh Vĩnh, tỉnh Khánh Hòa. Có lẽ bất cứ ai có mặt ở nơi này cũng thấy như quay lại những ngày xưa cũ. Vẫn là những vạt đồi yên ả. Vẫn là những bụi lúa rẫy mà nhìn từ xa tưởng là cỏ dại… 

Và vẫn là kiểu thu hoạch lúa phải dùng bàn tay như thế này. Cà Hơm không biết được rẫy lúa nhà mình rộng bao nhiêu, chỉ biết rằng, cứ đến mùa thu hoạch, cả hai vợ chồng, ngày qua ngày, mải miết tuốt từng gié lúa để cuối cùng có được 20 bao lúa. Năng suất lúa rẫy chỉ bằng một nừa so với ruộng lúa nước dưới xuôi, đã vậy một vụ lúa rẫy kéo dài đến 5 tháng. Dù vậy, người làng Raglai như Cà Hơm vẫn cố giữ lại rẫy lúa. Đó là tài sản mà  ông bà, cha mẹ để lại.

Chị Cà Hơm - Xã Giang Ly, huyện Khánh Vĩnh, tỉnh Khánh Hòa: “Hồi xưa bố mẹ làm nhiều lắm, hướng dẫn cho em làm. Cứ đi học một buổi rồi về làm”. Ngày mang lúa rẫy về nhà cũng là lúc cả nhà đông đủ. Hàng xóm cũng góp vào một tay để sảy, đẻ sàng - cuối cùng hạt lúa nào nhìn cũng ngon mắt, đúng nghĩa là hạt ngọc của đất trời. Hạt lúa rẫy, nhìn lạ mắt. Xay ra gạo thì càng lạ mắt hơn. 

Ông Cao Lanh - Xã Liên Sang, huyện Khánh Vĩnh, tỉnh Khánh Hòa: “Gạo khi xay ra có màu đỏ, nó mềm, thơm, ngọt. Gạo đồng bằng khác gạo miền núi. Gạo miền núi không phân, thuốc, trồng thiên nhiên”. Nhiều người ở xa tìm đến làng, hỏi mua gạo rẫy. Ai cũng muốn được một lần ăn cơm gạo rẫy. Nhưng, người làng hiếm khi bán, quý ai thì cho người ấy. Bây giờ, ngay cả những miền núi xa cũng dễ dàng có gạo trắng từ cánh đồng lúa nước để ăn. Nhưng vẫn còn đó những gia đình giữ lại lúa rẫy. Với họ, đó là một phần không thể mất đi trong cuộc sống ở làng.