Ấn tượng phương Nam: Bánh tét tình quê

Không chỉ là món ăn, với người dân Nam bộ, bánh tét còn là biểu tượng kết tinh niềm tin và ước mơ "an cư lạc nghiệp" cho mỗi gia đình, mang theo hy vọng về một mùa xuân an lành, ấm no và thịnh vượng. 

Bánh tét hông phải loại bánh gói ăn chơi đỡ buồn, mà thường chỉ xuất hiện khi nhà có đám tiệc quan trọng, giỗ chạp, Tết nhứt. Từng đòn bánh tét nhìn thì đơn giản vậy chứ bên trong gói ghém rất nhiều loại nguyên liệu được sắp xếp - đặt để có ý đàng hoàng.

Bà Phạm Hoàng Phượng - Xã Nhơn Ái, huyện Phong Điền, TP. Cần Thơ: “Hồi xưa thì các lễ giỗ của ông bà mới gói bánh tét, ngay ngày kỉ niệm của ông bà mất thì gói để con cháu tưởng nhớ. Con cháu đông thì gói bánh, về mình tặng cho vài đòn để ăn”.

Bà Dương Thị Út - Xã Nhơn Ái, huyện Phong Điền, TP. Cần Thơ: “Nhớ má nhiều, má chỉ dạy, trộn nếp sao, xào nhân sao, nhiều khi gói bánh hồi nhớ Má muốn khóc vậy. Nhờ chỉ dạy mình học hỏi mới gói được đòn bánh. Nhứt là cái nhân chị Như hé, ăn bánh tét cái nhân phải ngon, chủ yếu là cái nhân”.

Nhìn đơn giản mà lại rất kỳ công. Những đòn bánh tét đâu chỉ có nếp - đậu - thịt - chuối gói vào trong lá. Gói bánh để cúng, người ta như muốn gói thêm cả tấm lòng thành kính của mình dành cho tổ tiên. Gói bánh ngày xuân, người ta như muốn gởi thêm vào lá những mong ước ấm no, đủ đầy. Và gói bánh để tặng nhau sau mỗi dịp đám tiệc, người ta như muốn siết chặt thêm nghĩa tình làng xóm, tối lửa tắt đèn. Trong từng đòn bánh tét và quanh nồi bánh tét là biết bao câu chuyện về phong tục tập quán và truyền thống ngàn đời. Thành ra, đâu phải tự nhiên mà bánh tét được xếp vào loại bánh thiêng, dù nguyên vật liệu rất mộc mạc, bình dân.

Ông Nguyễn Hữu Hiệp - Nhà Nghiên cứu văn hóa dân gian, An Giang: “Có thể nói là khi mà xã hội phát triển, có hàng trăm hàng ngàn thứ bánh, vô hộp bao bì rất đẹp. Nhưng mà người ta chỉ cúng ông bà những loại bánh thiêng mà thôi. Bánh thiêng là bánh của mình, của dân tộc”.

Trong miền ký ức rất xưa cũ của nhiều người, hẳn là vẫn còn vương vấn mùi hương của bánh tét, có thể đáp ứng đủ đầy các tiêu chí ăn no, ăn ngon, giữ được lâu, để cúng cũng tươm tất mà đem đãi khách cũng đàng hoàng.