Phân bổ hạn ngạch khai thác - Gỡ khó cho thị trường cá ngừ

Vậy có cách nào để gỡ khó cho thị trường cá ngừ vằn mà vẫn đảm bảo quy định bảo vệ nguồn lợi hay không? Nhiều ý kiến cho rằng có thể cân nhắc đến bài toán phân bổ hạn ngạch khai thác, tức là dựa trên sản lượng thay vì kích thước. 

Quy định mới về kích thước cá ngừ vằn trong khai thác theo Nghị định 37 năm 2024 của Chính phủ là nhằm bảo vệ nguồn lợi, hướng đến nghề cá bền vững. Mục đích này, ngư dân đồng tình. Thế nhưng, trong thực tế, việc chọn lọc khai thác cá ngừ vằn đạt kích thước tối thiểu 500 mm là không khả thi đối với các tàu cá hiện nay.

Ông Võ Ngọc Tùng, Chủ tịch Nghiệp đoàn nghề cá xã Phước Đồng, thành phố Nha Trang, Khánh Hòa: “Con cá ngừ vằn, cá sọc dưa dài 50 cm là rất khó. Như vậy đi biển sẽ khó khăn, đánh cá nhỏ thì vào doanh nghiệp không mua, cá lớn thì biển không có”.

Trước thực tế cả ngư dân lẫn doanh nghiệp đang gặp khó khăn về thị trường do quy định kích thước khai thác cá ngừ vằn, Hiệp hội Cá ngừ Việt Nam đã đề xuất hướng tháo gỡ. Đó là kiểm soát việc khai thác cá ngừ vằn dựa trên sản lượng, chứ không căn cứ về kích thước. Nói cách khác là sẽ phân bổ hạn ngạch khai thác cho từng tàu cá. 

Nhiều quốc gia cũng như các tổ chức quản lý nghề cá cũng thường lựa chọn phương pháp phân bổ hạn ngạch khai thác để bảo vệ nguồn lợi cá ngừ vằn.

Ông Vũ Đình Pháp, Chủ tịch Hiệp hội Cá ngừ Việt Nam: “Căn cứ có bao nhiêu tàu cá khai thác đối tượng này thì chia ra, tính hạn ngạch mỗi tàu thuyền là bao nhiêu tấn. Ví dụ mỗi tàu là 10 tấn, hay 20 tấn cho 1 đơn vị tàu thuyền. Anh khai thác hết thì thôi, nghỉ sang năm khai thác, như vậy sẽ tránh khai thác quá mức”.

Theo ngư dân, hướng quản lý nguồn lợi cá ngừ vằn theo hạn ngạch khai thác là có tính khả thi. Bởi từ khi cả nước quyết liệt ngăn chặn khai thác IUU, việc kiểm soát sản lượng khai thác thủy sản đã chặt chẽ hơn. 

Ông Nguyễn Đức Thắng, Chủ tịch Nghiệp đoàn nghề cá phường Vĩnh Phước, thành phố Nha Trang, Khánh Hòa: “ Mình có nhật ký, ghi nhật ký ngoài biển, bữa đó được 5 tạ, hay 7 tạ thì ghi vô, điện về trước 2 tiếng cập cảng. Cảng hỏi mình sản lượng bao nhiêu thì mình báo rồi cảng kiểm tra.”

Năm ngoái, sản lượng cá ngừ vằn khai thác của Việt Nam đạt trên 62 ngàn tấn trở thành nguyên liệu đầu vào chủ lực cho ngành chế biến cá ngừ đồ hộp, mang lại kim ngạch gần 400 triệu đô la Mỹ. Vì vậy, để các nhà máy chế biến có nguyên liệu và ngư dân thì vẫn giữ sinh kế với nghề khai thác cá ngừ vằn thì việc điều chỉnh hướng quản lý nguồn lợi là yêu cầu bức thiết. Đây cũng là cách để giữ lợi thế của Việt Nam trên thị trường cá ngừ vằn thế giới.