Bản quyền điện ảnh: Vẫn còn khoảng cách giữa luật và thực tế

Theo các chuyên gia, khó khăn lớn nhất trong xử lý vi phạm bản quyền tại Việt Nam nằm ở cách tiếp cận thiên về "định lượng" - tức là phải chứng minh thiệt hại bằng những con số cụ thể. 

Trong khi với vi phạm bản quyền số, thiệt hại không chỉ nằm ở doanh thu mất đi, mà còn ở việc thị trường hợp pháp bị phá vỡ, người dùng chuyển sang thói quen sử dụng nội dung lậu và giá trị tác phẩm bị suy giảm lâu dài.

Ông Nguyễn Hoàng Hải, Giám đốc nội dung CGV Việt Nam: “Thật ra là theo quy định là mình cần phải cung cấp rất là nhiều thông tin, kiểu như là thiệt hại như thế nào, ảnh hưởng như thế nào. Những cái thông tin như vậy để rất là tốn thời gian để thu thập và phim thì là một cái sản phẩm chỉ có 2 tuần là đã rời rạp rồi. Cho nên chúng tôi cũng không có thời gian làm những chuyện như vậy. Cho nên gần như là chỉ tự lực cánh sinh có nghĩa là mình sẽ tự làm việc với các nền tảng và nhờ người ta gỡ khỏi nền tảng thôi. Người ta không muốn gỡ thì mình cũng chịu thôi.”

Bà Phan Cẩm Tú, Chuyên gia tư vấn, Hiệp hội Điện ảnh Hoa Kỳ: "Cơ quan chức năng thường cần các thông tin rất nhạy cảm như phí cấp phép, dữ liệu khai thác bản quyền hay doanh thu nội bộ để xác định thiệt hại. Đây đều là những thông tin doanh nghiệp rất ngần ngại cung cấp vì liên quan đến bí mật kinh doanh. Nếu quá phụ thuộc vào các ngưỡng định lượng thì đối tượng vi phạm hoàn toàn có thể lách luật bằng cách điều chỉnh hoạt động xuống dưới ngưỡng truy cứu trách nhiệm hình sự".

Trong khi đó, các quốc gia khác áp dụng cách tiếp cận định tính, nghĩa là họ đánh giá quy mô ảnh hưởng của nó đã đủ để xem là hành vi nghiêm trọng. Bên cạnh đó, tính răn đe của các chế tài hiện nay cũng là điều khiến nhiều doanh nghiệp băn khoăn. Năm 2025, Việt Nam lần đầu xử lý hình sự một số vụ vi phạm bản quyền trực tuyến quy mô lớn, trong đó có trang web Fmovies gần 50.000 phim lậu, với hơn 6 tỉ người truy cập trong vòng khoảng một năm. Tuy nhiên, nhiều đối tượng vận hành website vi phạm với lượng truy cập hàng tỷ lượt vẫn được hưởng án treo.

Bà Phan Cẩm Tú, Chuyên gia tư vấn, Hiệp hội Điện ảnh Hoa Kỳ: “Một hệ thống thực thi hiệu quả thì thường sẽ bao gồm một số các yếu tố chính ví dụ như là quy trình xử lý phải đủ nhanh để hạn chế thiệt hại tiếp diễn sự phối hợp hiệu quả giữa các cơ quan thực thi, cơ quan quản lý trên nền tảng trung gian, khả năng xử lý các vụ việc quy mô lớn hoặc có yếu tố xuyên biên giới và các chế tài đủ sức răn đe đối với hành vi vi phạm nghiêm trọng.”

Các chuyên gia cho rằng, để thu hẹp khoảng cách giữa luật và thực thi, Việt Nam cần sớm có hướng dẫn cụ thể về khái niệm "quy mô thương mại", đồng thời tăng cường cơ chế phối hợp và nâng cao hiệu quả xử lý các vụ việc xuyên biên giới trong kỷ nguyên số.