Ấn tượng Phương Nam: Kỳ bí vật tổ của làng Chăm

Vật linh ấy được truyền qua nhiều thế hệ và chỉ trao lại cho các vị cả sư - những người có chức sắc cao nhất trong cộng đồng Chăm Bà la môn. Năm nay, cả sư Hán Văn Dậu đã ở tuổi 85. Am tường và tâm huyết với văn hóa Chăm, dù không còn khỏe như trước nhưng cả sư Hán Văn Dậu vẫn dành hàng giờ để kể với khách phương xa về những điều sâu xa trong cuộc sống làng Chăm.

Cho dù có quý khách đến mấy thì cả sư Hán Văn Dậu cũng không bao giờ để ai được nhìn thấy vật tổ. Tất nhiên, sẽ chẳng có ai ngoài ông được chạm tay vào vật tổ. Ngay trên đầu giường của cả sư là một chiếc bàn tổ. Rèm bao phủ xung quanh. Trên bàn có đặt một vật giống như  chiếc rương nhỏ , hình dáng như tháp Chăm. Vật tổ được cất giữ  bên trong. Những sợi dây buộc kỹ lưỡng, không ai được phép mở ra . Bởi vậy, ngay cả người trong làng cũng hiếm khi được nhìn thấy vật tổ. 

Cả sư Hán Văn Dậu - Phó Chủ tịch Hội đồng Chức sắc Chăm Bà la môn tỉnh Ninh Thuận: “Khi thánh tẩy thì phải có vật tổ còn gọi là vật linh, mời đi cúng, không ai mở được đâu, 3 vật linh là 3 tháp Chăm”. Cả tỉnh Ninh Thuận chỉ có 3 vị cả sư. Mỗi cả sư đang giữ một vật tổ. Vật tổ này được cả sư mang theo khi thực hiện các nghi lễ cúng tế ở vùng đồng bào Chăm Bà la môn. Với người Chăm, đây là vật linh thiêng, được truyền lại từ đời này qua đời khác và cũng chỉ truyền duy nhất cho cả sư.

Thạc sĩ Bá Minh Truyền - Trung tâm Nghiên cứu Văn hóa Chăm: “Vật tổ mà cà sư dùng để hành lễ được luật tục, được cộng đồng người Chăm tôn trọng với quy chế khi vị cả sư qua đời thì mới được phép bàn giao cho vị cả sư mới. Nó thể hiện sự bàn giao quyền lực giữa các thế hệ”.

Vật tổ, cụ thể là những đồ vật gì? Các vị cả sư hiếm khi nói rõ tên cụ thể. Họ chỉ hé lộ rằng, trong số những đồ vật đó có những bộ kinh cố xưa viết trên lá buông. Lúc các cả sư bày vật tổ ra để cúng tế, những người xung quanh cũng hiếm khi được nhìn thấy, bởi lúc đó mọi người trong làng đều thành tâm hướng về các vị thần, hướng về nguồn cội. Vật tổ của người Chăm, cứ vậy mà còn mãi với thời gian, ấn chứa bên trong nhiều điều kỳ bí…Cuộc sống ở làng Chăm là vậy, vừa dung dị nhưng cũng vừa mang trong mình nhiều điều bí ấn đầy lôi cuốn.