Băn khoăn với đề xuất cho vay vàng trong dân

Được cất giữ nhiều năm như một tài sản phòng thân, Chị Hà cho biết vàng không chỉ là kênh tích lũy mà còn là "của để dành" an toàn nhất. Vì vậy, khi xuất hiện đề xuất cho doanh nghiệp vay vàng trực tiếp từ người dân, điều chị quan tâm đầu tiên là mức độ đảm bảo.

Bà Dương Thị Kim Hà, phường Bình Lợi Trung, TP. Hồ Chí Minh: “Tôi muốn biết là lấy cái gì để đảm bảo là doanh nghiệp sẽ trả được tiền hoặc là lãi suất theo cái mức vàng, giá vàng, sẽ lấy gì để đảm bảo là doanh nghiệp sẽ trả đủ cái lượng vàng mà đã vay với chúng tôi”.

Theo Hiệp hội Kinh doanh vàng Việt Nam thì đề xuất này là hướng đi hợp lý. Bởi lượng vàng trong dân được ước tính lên tới hàng trăm tấn, có thể giúp doanh nghiệp giảm phụ thuộc nhập khẩu nguyên liệu, tăng năng lực sản xuất và xuất khẩu trang sức mỹ nghệ. Nhưng điều kiện tiên quyết là phải có hành lang pháp lý rõ ràng để tạo niềm tin cho người dân.

Ông Nguyễn Thành Long, Phó Chủ tịch Hiệp hội Kinh doanh vàng Việt Nam: “Cần thiết cũng phải có thể chế hóa, pháp luật hóa những chủ trương này, tạo niềm tin, sự tự nguyện cho người dân, thì việc vay vàng cho doanh nghiệp mới thực hiện, mới khả thi được, đóng góp cho phát triển kinh tế cũng như góp phần chủ trương, tăng trưởng 2 con số, đây là điều khả thi và cũng nằm trong năng lực, khả năng của ngành vàng.”

Ở chiều ngược lại, các chuyên gia chỉ ra hai lỗ hổng cốt lõi có thể khiến mô hình này gặp rủi ro:

Rủi ro 1 - Vỡ nợ doanh nghiệp: Không có cơ chế thẩm định như UBCK làm với trái phiếu. Nhiều DN marketing giỏi nhưng tài chính yếu sẽ huy động rồi không trả được.

Rủi ro 2 - Vàng tăng giá đột biến: Giá vàng có thể tăng 30-50%/năm, trong khi lợi nhuận doanh nghiệp thường chỉ ở mức 8-12%.

Ông Lâm Minh Chánh, Chuyên gia tài chính: “Có thời gian trong khoảng 1 năm tăng đến hơn 50%, nếu mà doanh nghiệp vay trong khúc đấy thì vô phương, chúng ta phải làm sao kiếm được lời đủ trả cho người dân ở mức 50%, chưa kể mình vay mình phải trả cho họ vài phần trăm, không doanh nghiệp nào làm nổi mức đó thì mức đó rất là khó, không thể trả được, đấy là rủi ro rất là lớn.”

Ông Trần Duy Phương, Chuyên gia nghiên cứu thị trường vàng: “Quan trọng nhất là đối tượng thực hiện phải có chọn lọc và được Ngân hàng Nhà nước xem xét để lọc ra những doanh nghiệp đủ năng lực tài chính, uy tín. Tôi cũng nghĩ rằng, việc huy động vàng không nên quá 40% để đảm bảo tính an toàn cũng như khả năng thanh toán trả lại cho khách hàng.”

Để đề xuất đi vào thực tế, các chuyên gia cho rằng cần hội đủ ba điều kiện bắt buộc: Ngân hàng đứng ra trung gian thẩm định và bảo lãnh; chỉ cho phép doanh nghiệp có năng lực tài chính mạnh tham gia; giới hạn huy động tối đa 40% vốn doanh nghiệp.

Vì với một tài sản có biến động lớn như vàng, nếu thiếu cơ chế kiểm soát phù hợp, chính sách này có thể trở thành rủi ro không chỉ với doanh nghiệp và người dân… mà còn với cả thị trường tài chính.