Lộ trình đóng bảo hiểm xã hội bắt buộc với hộ kinh doanh nhỏ

Thậm chí, các hộ kinh doanh nhỏ như quán nước, tạp hóa, nếu có đăng ký kinh doanh, cũng sẽ phải đóng bảo hiểm. Quy định mới được này mở rộng độ bao phủ và góp phần bảo vệ quyền lợi cho người lao động trong khu vực phi chính thức. 

Năm nay đã 58 tuổi… điều bà Minh băn khoăn nhất là khi quy định mới về bảo hiểm xã hội (BHXH) được áp dụng, liệu bà có đủ thời gian để được hưởng. Thêm vào đó, việc kinh doanh buôn bán giảm sút khiến chi phí đóng BHXH bắt buộc cũng sẽ trở thành gánh nặng. 

Bà Nguyễn Thị Minh, Chủ quán bún bò Minh, TP. Hồ Chí Minh: “Cứ một tháng mấy trăm mấy trăm nhưng dồn lại là tiền triệu rồi. Mà tiền triệu này giữa thời điểm này nó rất là lớn. Buôn bán giờ này mà không có khách. Nói thiệt là bụng đánh lô tô.”

Đang quản lý một tiệm cà phê gia đình, chị Ngọc cho biết rất bỡ ngỡ trước thông tin về việc sắp tới sẽ đóng bảo hiểm xã hội bắt buộc.

Chị Minh Ngọc, quán cà phê Khâm, TP. Hồ Chí Minh: “Nếu mà bảo hiểm xã hội để sau này mà mình được hưởng thì ai cũng ủng hộ thôi”.

Ở một góc nhìn khác, với doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực nhà hàng việc đóng BHXH cho cả nhân viên bán thời gian sẽ tạo thêm áp lực tài chính, nhưng cũng là yêu cầu tất yếu để nâng cao phúc lợi và an toàn lao động.

Ông Nguyễn Thái Bình, Đồng sáng lập Học viện Concepts VCS: "Ngành nhà hàng tiềm ẩn rủi ro về tai nạn lao động vì vậy bảo hiểm xã hội là một trong những thứ rất cần thiết. Công ty luôn luôn duy trì ở mức 60-70% tất cả nhân viên của nhà hàng còn lại 30% làm bán thời gian, nhưng làm bán thời gian giờ cũng sẽ ký hợp đồng đàng hoàng và đóng luôn trách nhiệm bảo hiểm.

Phóng viên Mai Phương: “Có người ví von rằng việc thực thi quy định mới như điểm giao giữa chính sách an sinh xã hội và thực tế sinh kế của hàng triệu lao động phi chính thức. Vì thế mà cần một lộ trình phù hợp để giúp giảm áp lực phải tham gia ngay đối với các hộ kinh doanh nhỏ lẻ, đồng thời cũng giúp ngành BHXH có thời gian chuẩn bị.”

Theo đề xuất từ cơ quan quản lý, việc tham gia BHXH bắt buộc đối với chủ hộ kinh doanh sẽ được triển khai theo lộ trình: Trước mắt sẽ áp dụng đối với chủ hộ kinh doanh nộp thuế theo phương pháp kê khai, đến năm 2027 áp dụng đối với chủ hộ nộp thuế theo khoán…và đến  năm 2029 sẽ áp dụng đối với các trường hợp còn lại. Tuy nhiên, để chính sách phát huy hiệu quả, cần sự đồng hành từ nhiều phía. Chỉ khi có sự đồng thuận và chuẩn bị kỹ lưỡng, chính sách mới có thể trở thành động lực an sinh dài hạn, thay vì là gánh nặng ngắn hạn với người lao động phi chính thức.