Mỹ đưa ra yêu cầu “khắt khe” với Việt Nam trong đàm phán thuế quan

Những yêu cầu cụ thể từ Washington

• Cắt giảm phụ thuộc vào Trung Quốc

Phía Mỹ đang thúc ép các nhà máy tại Việt Nam giảm việc sử dụng nguyên liệu và linh kiện từ Trung Quốc. Theo các nguồn tin am hiểu về cuộc đàm phán, Mỹ cũng yêu cầu Việt Nam kiểm soát chặt chẽ hơn chuỗi sản xuất và cung ứng của mình, mặc dù vẫn chưa rõ liệu có các mục tiêu định lượng cụ thể hay không.

Danh sách yêu cầu này được đưa vào như một “phụ lục” của văn bản khung do các nhà đàm phán Mỹ soạn thảo. Một nguồn tin có quyền truy cập trực tiếp vào tài liệu cho biết danh sách này đã được gửi vào cuối tháng 5, sau vòng đàm phán thứ hai nhằm tránh mức thuế “đối ứng” 46% đối với hàng nhập khẩu từ Việt Nam.

• Thời hạn đáp ứng yêu cầu

Các nguồn tin mô tả những yêu cầu của Mỹ đối với Việt Nam là “thách thức” và “khó khăn”. Hiện vẫn chưa rõ Việt Nam sẽ phản ứng như thế nào với những yêu cầu này và liệu có đưa ra đề xuất riêng của mình trước thời hạn thứ Tư hay không. Reuters trước đó đã đưa tin rằng chính quyền ông Trump đang yêu cầu các quốc gia đưa ra những đề xuất thương mại tốt nhất của họ trước thứ Tư.

Tác động tiềm tàng đến nền kinh tế Việt Nam

• Thách thức với ngành sản xuất

Một nguồn tin am hiểu về vấn đề này cho biết nếu các yêu cầu của Mỹ về việc cắt giảm hiệu quả sự phụ thuộc của Việt Nam vào Trung Quốc được đáp ứng, chúng có thể tạo ra thách thức nghiêm trọng cho nền kinh tế của Việt Nam. Ngành sản xuất rộng lớn của Việt Nam, sản xuất các mặt hàng tiêu dùng bao gồm thiết bị Apple và giày dép Nike, đã được tích hợp chặt chẽ vào chuỗi cung ứng của người láng giềng lớn hơn nhiều.

Điều này cũng có thể làm phức tạp chính sách lâu dài của Việt Nam trong việc duy trì mối quan hệ tốt đẹp với Trung Quốc, một nhà đầu tư nước ngoài lớn nhưng cũng là nguồn gây lo ngại an ninh do các tranh chấp lãnh thổ ở Biển Đông.

• Sự phát triển của quan hệ thương mại

Kể từ khi bắt đầu cuộc chiến thương mại Mỹ-Trung vào năm 2018, Việt Nam đã tăng gần gấp ba lần xuất khẩu sang Hoa Kỳ. Điều này xảy ra sau khi chính quyền TT Trump đầu tiên áp đặt thuế quan rộng rãi đối với Bắc Kinh, thúc đẩy một số nhà sản xuất chuyển sản xuất sang phía nam.
Tuy nhiên, cùng với sự bùng nổ xuất khẩu sang Mỹ, Việt Nam cũng mở rộng đáng kể nhập khẩu từ Trung Quốc, với dòng nhập khẩu gần như khớp chính xác với giá trị và biến động của xuất khẩu sang Hoa Kỳ qua các năm, mỗi bên tổng cộng khoảng 140 tỷ USD vào năm 2024.

Cáo buộc về tuyến trung chuyển

• Vấn đề “Made in Vietnam”

Các quan chức Mỹ từ lâu đã cáo buộc Việt Nam được sử dụng như một điểm trung chuyển cho hàng hóa Trung Quốc hướng đến Hoa Kỳ. Theo các cáo buộc, đôi khi hàng hóa có nhãn “Made in Vietnam” mặc dù không nhận được giá trị gia tăng hoặc không đủ giá trị gia tăng trong nước, cho phép các nhà xuất khẩu Trung Quốc tránh thuế quan cao của Mỹ đối với hàng hóa của họ.

• Nỗ lực của Việt Nam

Nhận thức được sự chỉ trích của Mỹ, phía Việt Nam đã khởi động chiến dịch trấn áp việc trung chuyển hàng hóa bất hợp pháp. Tuy nhiên, hiệu quả vẫn chưa được thể hiện trong dòng chảy thương mại, vì xuất khẩu sang Hoa Kỳ và nhập khẩu từ Trung Quốc đều đạt mức cao kỷ lục vào tháng 4.

Phản ứng và cam kết từ Việt Nam

• Sẵn sàng hợp tác

Việt Nam đã liên tục thể hiện sự sẵn sàng giảm các rào cản phi thuế quan và tăng nhập khẩu hàng hóa Mỹ, phù hợp với các yêu cầu lâu dài từ Washington. Trong những tuần gần đây, các quan chức đã nhắc lại kế hoạch mua máy bay Mỹ và đã ký kết hoặc cam kết nhiều thỏa thuận không ràng buộc, bao gồm việc mua các sản phẩm nông nghiệp và năng lượng.

• Yêu cầu hợp đồng cụ thể

Tuy nhiên, điều này có thể không đủ, vì các nhà đàm phán Mỹ đang tìm kiếm các hợp đồng thực tế. Một trong những nguồn tin cho biết Washington muốn thấy những cam kết cụ thể và có thể thực thi được thay vì chỉ các tuyên bố thiện chí.

Bối cảnh rộng hơn của chính sách thương mại

• Đàm phán với nhiều Quốc gia

Washington đã tham gia vào các cuộc thảo luận tương tự với Liên minh châu Âu, Nhật Bản và Ấn Độ. Điều này cho thấy chiến lược rộng hơn của chính quyền Trump trong việc tái cấu trúc quan hệ thương mại toàn cầu theo hướng có lợi hơn cho Mỹ.

Văn phòng Đại diện Thương mại Mỹ và Bộ Thương mại Việt Nam đều chưa đưa ra bình luận về những diễn biến này. Sự im lặng này phản ánh tính nhạy cảm của các cuộc đàm phán đang diễn ra và tầm quan trọng của kết quả đối với cả hai nước.

Những yêu cầu “khắt khe” từ Mỹ đặt Việt Nam vào tình thế khó khăn, buộc phải cân bằng giữa việc duy trì mối quan hệ kinh tế với Trung Quốc và đáp ứng áp lực từ thị trường xuất khẩu lớn nhất. Quyết định của Việt Nam trong thời gian tới sẽ có tác động sâu rộng không chỉ đến nền kinh tế trong nước mà còn đến vị thế của nước này trong chuỗi cung ứng toàn cầu. Sự thành công trong đàm phán này sẽ quyết định khả năng Việt Nam duy trì được động lực tăng trưởng xuất khẩu trong bối cảnh căng thẳng thương mại gia tăng giữa các cường quốc