Nghiên cứu địa y nhân tạo cho nhiệm vụ ngoài không gian

Chinh Vũ

thứ năm, 7/5/2026

VTV9.vtv.vn - Không chỉ là các loại vật liệu có nguồn gốc tự nhiên, mà những loại sinh vật hình thành từ thiên nhiên cũng đang trở thành "khởi nguồn ý tưởng" cho các nhà khoa học và địa y - sinh vật đặc biệt hình thành từ mối quan hệ "cộng sinh" giữa nấm và tảo hoặc vi khuẩn lam thường mọc thành vảy hoặc mảng trên thân cây hay vách đá là ví dụ mới nhất.

Các nhà khoa học tại Anh đang nghiên cứu tạo ra loại "địa y nhân tạo" để tự sản xuất nhu yếu phẩm cho các chuyến du hành vũ trụ.

Chúng ta thường thấy địa y giống như những lớp vỏ xù xì bám trên đá hay thân cây, nhưng các nhà khoa học tin rằng chúng còn có ích lợi vượt xa khỏi phạm vi Trái Đất. Các nhà khoa học tại Vương quốc Anh đang chế tạo loại địa y nhân tạo có tốc độ phát triển nhanh. Chúng hấp thụ khí CO2 và ánh sáng để tạo ra các hóa chất hữu ích.

Giáo sư RODRIGO LEDESMA AMARO - Ngành Kỹ thuật Sinh học, Đại học Imperial College London, Vương quốc Anh: “Đây là mối quan hệ cộng sinh giữa một sinh vật quang hợp (như vi khuẩn lam hoặc tảo) và nấm. Chúng tương trợ lẫn nhau: một bên hấp thụ CO2 và ánh sáng để chuyển hóa thành chất dinh dưỡng, còn bên kia là nấm sẽ dùng những dưỡng chất đó để xây dựng cấu trúc và 'ngôi nhà' cho cả hai cùng chung sống”.

Trong phòng thí nghiệm, các nhà khoa học kết hợp vi khuẩn lam với men. Vi khuẩn lam sẽ tạo ra đường, sau đó men sẽ chuyển hóa số đường này thành nhiên liệu, dược phẩm và cả nguyên liệu thực phẩm. Các nhà nghiên cứu đang tìm cách dùng hệ thống vi sinh vật này có thể giúp sản xuất nhu yếu phẩm trong các sứ mệnh không gian trong tương lai.

Giáo sư RODRIGO LEDESMA AMARO cho biết thêm: “Điểm thú vị là để các sinh vật này có thể sản xuất mọi thứ ngoài vũ trụ, chúng cần được 'ăn'. Tuy nhiên, những dưỡng chất mà chúng cần lại không hề dễ tìm thấy ở đó. Ví dụ, nấm men cần đường để tạo ra sản phẩm. Nhưng giờ đây, nhờ có vi khuẩn lam, chúng ta có thể tận dụng CO2 và ánh sáng để tự tạo ra đường cho nấm men sử dụng”.

Một nghiên cứu khác cũng đã đề xuất dùng hệ thống vi sinh tương tự địa y để xây dựng các công trình ngoài không gian trong tương lai. Dù vậy, những ứng dụng này hiện vẫn đang dừng lại ở giai đoạn thử nghiệm sơ khai hoặc nằm trên ý tưởng.