Thiệt hại kép do sạt lở

Tuyến đường bê tông rộng 2 mét cùng đoạn bờ kè ven sông Trà Nóc, thành phố Cần Thơ mới đưa vào sử dụng được hơn nửa năm đã bị sạt lở nhấn chìm. Công trình được đầu tư tiền tỷ lại trở thành nỗi bất an cho người dân. Đất đai, nhà cửa của bà con đứng trước nguy cơ bị nuốt chửng.

Chị Võ Thị Kim Tuyết, phường Thới An Đông, TP. Cần Thơ: “Khó khăn, phương tiện, xe cộ giờ đi cũng không được nữa. Nhà cửa đất đai giờ người ta cũng dọn đi rồi, chỉ còn đất thôi, mà lở gì đất cũng không còn nữa.”

Còn tại tỉnh Đồng Tháp, kè chống sạt lở bờ sông Tiền tổng vốn đầu tư hơn 300 tỷ đồng chỉ khai thác thời gian ngắn liên tiếp xảy ra sạt lở. Tương tự, kè kênh Hà Giang, xã Giang Thành, tỉnh An Giang với vốn đầu tư gần 80 tỷ đồng, chỉ sau 5 tháng nghiệm thu đã xảy ra đến 3 lần sạt lở. Tại khắp các tỉnh, thành ĐBSCL, còn hàng chục dự án kè, đường giao thông đang thi công hoặc đưa vào khai thác chưa lâu bị sạt lở tàn phá.

Ông Nguyễn Hữu Thiện, Chuyên gia nghiên cứu độc lập về hệ sinh thái Đồng bằng Sông Cửu Long: “Dòng sông gây sạt lở chỗ nào thì chỗ đó hợp lý nhất. Nếu chúng ta can thiệp bằng công trình thì nó tấn công chỗ khác để cân bằng năng lượng, thường là ở hạ lưu nơi chúng ta làm công trình, như vậy Nhà nước phải đổ tiền khắc phục. Dù Nhà nước của ta giàu đến đâu cũng không thể mãi mãi chạy theo khắc phục sạt lở.”

Những công trình ứng phó sạt lở nhưng lại nhanh chóng sụp lún đang đặt ra câu hỏi nhức nhối về trách nhiệm của đơn vị thi công, cơ quan giám sát, và cả nhà đầu tư.

PGS.TS. Lê Anh Tuấn, Khoa Môi trường và Tài nguyên thiên nhiên, Đại học Cần Thơ: “Khi chúng ta làm công trình thì chúng ta thiếu khảo sát đầy đủ về dòng chảy và địa chất. Khi thiết kế công trình phải tính luôn là nguy cơ sạt lở xảy ra luôn trong quá trình thi công. Khi thi công hoàn thành phải tiếp tục quan trắc để sự chuyển dịch của bờ sông, công trình lúc đó chúng ta mới cảnh báo được sạt lở xảy ra”.

Sạt lở các công trình không chỉ gây thiệt hại lớn cho ngân sách, mà còn để lại nỗi lo thường trực của hàng ngàn hộ dân sống ven sông. Nếu các địa phương không siết chặt khâu giám sát thiết kế, thi công, thì vòng luẩn quẩn xây dựng - sạt lở - khắc phục vẫn sẽ tiếp tục bào mòn nguồn lực Nhà nước và cuộc sống người dân vùng ĐBSCL.