Hàng loạt tàu cá nằm bờ do giá cá ngừ vằn lao dốc

Nguyên nhân là giá cá ngừ vằn đã lao dốc kể từ giữa năm nay. Trong khi đó, cá ngừ vằn, còn gọi là cá ngừ sọc dưa... đóng góp đến 40% kim ngạch xuất khẩu của ngành cá ngừ và gắn liền với sinh kế của hàng ngàn ngư dân.

Chuyến biển kéo dài đến cả tháng trời, chi phí có ít thì cũng 200 triệu đồng. Trong khi lượng cá khai thác thì hết sức bấp bênh. Vậy mà các vựa thu mua cá ngừ vằn lại đưa ra mức giá chỉ 20 ngàn đồng/kg, chưa kể còn trừ thêm hao hụt đến 10%.  So với hồi đầu năm, giá cá ngừ vằn được 30 ngàn đồng/ kg thì cũng có nghĩa, bây giờ, cứ bán ra 1 tấn cá, ngư dân thiệt đi cả chục triệu đồng. Theo tính toán của ngư dân, với giá cá ngừ vằn hiện tại, rất ít tàu cá bù đủ tổn phí. 

Ông Nguyễn Xuân Vũ - Ngư dân tỉnh Khánh Hòa: “Ghe đi vừa tiền cho bạn thuyền, vừa vốn thì 300 triệu đồng, ít nhất trên 15 tấn thì mới đủ vốn”.
Cả nước có gần 3500 tàu lưới vây và lưới rê khai thác cá ngừ vằn. Gắn liền với từng ấy tàu cá là cuộc sống của 30.000 ngư dân. Giá cá ngừ vằn giảm sâu thực sự khiến ngư dân lúng túng. Nếu tiếp tục khai thác thì lỗ tổn phí mà nếu để tàu cá nằm bờ thì cũng đồng nghĩa ngư dân không có việc làm, mất thu nhập.

Từ ngày 19 tháng 5 năm 2024, nghị định 37- khung pháp lý quan trọng để triển khai và thực thi Luật Thủy sản đã có hiệu lực. Kèm theo Nghị định này là quy định mới về kích thước tối thiểu cá ngừ vằn trong khai thác. Cụ thể nếu kích thước cá ngừ vằn dưới 500 mm thì doanh nghiệp tạm ngừng thu mua. Quy định này nhằm quản lý khai thác cá ngừ vằn một cách bền vững. Thế nhưng, cả ngư dân lẫn doanh nghiệp đều cho rằng, quy định như vậy là không phù hợp, bởi thực tế, lượng cá ngừ vằn đạt kích thước 500 mm trở lên chỉ chiếm từ 10-20% mẻ lưới. 

Ông Vũ Đình Đáp - Chủ tịch Hiệp hội Cá ngừ Việt Nam: “Ngư dân khai thác về , doanh nghiệp không dám mua cá vì không thể làm chứng thư để xuất khẩu mà cá ngừ vằn là ưu tiên xuất khẩu châu Âu”. Cá ngừ vằn là nguyên liệu chính của ngành chế biến cá ngừ đồ hộp mà cả nước đang có trên 15 doanh nghiệp hoạt động. Năm ngoái, cá ngừ vằn đã đóng góp hơn 40% tổng kim ngạch xuất khẩu của ngành cá ngừ. Để giữ vững và mở rộng thị trường xuất khẩu cá ngừ vằn, rõ ràng phải tháo gỡ trước tiên những nút thắt trong khai thác- thu mua- chế biến, để làm sao vừa bảo vệ nguồn lợi vừa tạo điều kiện cho ngư dân và doanh nghiệp trong ngành cá ngừ.