Hình tượng táo quân trong tranh dân gian việt nam

Đối với các dòng tranh dân gian ở các vùng miền khác nhau, hình tượng Táo quân cũng được khắc họa với những nét riêng thể hiện đời sống tinh thần vô cùng phong phú của cha ông ta. 

"Không chỉ là những nét vẽ đơn giản, những nét khắc mộc mạc, không chỉ là những màu sắc tự nhiên, rực rỡ, phong phú, đa dạng; mà người ta có thể thấy được ở đó một bách khoa thư về phong tục và tập quán của người dân Việt."

Dù đã có hơn 20 năm nghiên cứu về mỹ thuật dân gian Việt Nam và có nhiều công trình tâm huyết về đề tài này, họa sĩ Trang Thanh Hiền vẫn luôn tìm thấy những giá trị mới mẻ từ các tác phẩm mang chủ đề Tết cổ truyền dân tộc.

PGS. TS. Trang Thanh HIền, Họa sĩ, Nhà Nghiên cứu mỹ thuật dân gian Việt Nam: “Trong các dòng tranh dân gian Việt Nam thì ông Công, ông Táo là một hình tượng rất là đẹp và mỗi dòng tranh dân gian lại có một sự thể hiện khác biệt nhau. Ví dụ như trong tranh dân gian Đông Hồ chẳng hạn, ta sẽ thấy chữ ở trên tranh đề chữ là Táo quân thần vị. Trong tranh có hai ông và một bà. Trên ban thờ ở phía trước mặt của những vị này, ta nhìn thấy có hình ảnh là con cá. Các vị táo quân cưỡi cá bay về trời. Đó là một tín ngưỡng rất là thú vị của người Việt.”

Hình tượng táo quân cũng được tiếp nối ở các vùng miền khác nhau. Từ tranh Đông Hồ đến tranh dân gian Làng Sình thì khác một chút. Trên đĩa bày ở chính giữa trung tâm của bức tranh thì nó là xôi oản. Một đĩa bầy tủ ụ lên như thế này. Hầu như trong các tranh thần bếp thì đều gửi gắm một thông điệp về sự trù phú cũng như sự giàu sang cho một năm mới.

Trong các dòng tranh kiếng Nam Bộ thì vị táo quân chiếm vị trí trung tâm. Ông này mặc phẩm phục quan lại rất sang trọng. Hai vị thần phụ trợ hai bên táo quân này sẽ phụ giúp việc ghi chép công tội của gia chủ, đến cuối năm thì sẽ bẩm báo lên thiên đình. 

Tranh Tết Việt Nam cũng là nguồn cảm hứng để họa sĩ Trang Thanh Hiền sáng tạo cho mình những tác phẩm mới mang đậm văn hóa dân gian. Tuy nhiên, điều khiến chị trăn trở là việc phong tục thờ tranh Táo quân ở nhiều địa phương dường như đang dần mai một.

PGS. TS. Trang Thanh HIền, Họa sĩ, Nhà Nghiên cứu mỹ thuật dân gian Việt Nam: "Tôi vốn là một người nghiên cứu. Mỗi lần tôi đụng đến một bức tranh hay xem lại những bức tranh này tôi đều cảm thấy rằng có rất nhiều ý nghĩa hàm chứa trong đó. Hiểu biết về kho tàng phong phú vào đồ sộ này thì ta cũng làm một cách chúng ta làm phong phú đời sống tinh thần của mỗi con người hiện nay.