Ấn tượng Phương Nam: Nặng lòng với gốm Chu Ru

Tấn Quýnh Phạm Việt

thứ hai, 8/12/2025

VTV9.vtv.vn - Bên sông Đa Nhim, tỉnh Lâm Đồng là nơi tụ cư của người Chu Ru với dòng chảy văn hóa hết sức độc đáo. Trong đó có nghề làm gốm. Sản phẩm gốm của người Chu Ru rất khác biệt, mộc mạc và bền chắc , mỗi khi gõ vào cho tiếng vang rất thanh và xa.

Những người phụ nữ Chu Ru vẫn gắn bó với nghề, quyết tâm gìn giữ để không đánh mất một phần quan trọng trong đời sống văn hóa của làng. Thanh âm vang vọng theo suốt bà Ma Ly từ khi còn là đứa trẻ. Bây giờ, bà đã ngoài 70.

Đồ gốm của người Chu Ru cũng được làm ra từ đất, nước và lửa như các dòng gốm khác. Nhưng điều kỳ lạ, mỗi khi gõ vào thì tiếng vang rất xa và rất thanh. Chỉ vậy thôi đã đủ để những người như bà Ma Ly tự hào về nghề gốm của đồng bào mình. Càng tự hào thì càng không thể bỏ nghề, hơn nữa đây là nghề được bà, được mẹ truyền dạy.

Bà Ma Ly - Làng K'răng Gọ, xã Quảng Lập, tỉnh Lâm Đồng: “Bà nội bắt mình thề không được bỏ, phải làm miết, hết đời này đến đời sau, đời sau tới đời sau nữa”. Đồ gốm của người Chu Ru bền chắc có tiếng. Có lẽ nhờ đất làm gốm lấy từ núi chứ không phải đất ruộng. Đất đập nhỏ, phơi nắng, sàng đi sàng lại để cuối cùng có được chỗ đất mịn.

Đồ nghề làm gốm hầu như chẳng có gí. Chỉ có đôi tay cần mẫn và khéo léo, vậy mà bà Ma Ly có thể nặn ra bất cứ đồ gốm nào mà mình muốn. Những sản phẩm gốm không khuôn mẫu, chẳng bao giờ lặp lại, mộc mạc, không hề trau chuốt. Tất cả đều đẹp dung dị như cuộc sống của người Chu Ru.

Bà Ma Ly nói tiếp: “Người ta bảo làm con người, làm tượng trâu, tượng bò, tượng heo, mình cũng làm được hết”. Làng K'răng Gọ xưa nay có tiếng với nghề gốm Chu Ru. Bây giờ, những đồ vật bằng gốm như thế này ít người sử dụng hàng ngày. Người trẻ trong làng cũng không còn theo nghề. Nhưng bà Ma Ly và chị gái của mình thì vẫn cố giữ lại nghề gốm. Chỉ một ngày, tay không chạm vào đất thì những phụ nữ này lại thấy nhớ…

Bà Ma Bi - Làng K'răng Gọ, xã Quảng Lập, tỉnh Lâm Đồng: “Nhớ lắm chứ. Bà con thường tới đây mình cũng cho cái này để làm kỷ niệm”. Làng K'răng Gọ với nghề gốm của người Chu Ru, gần đây được nhiều du khách biết đến khi du lịch canh nông phát triển trên vùng đất Đơn Dương, tỉnh Lâm Đồng. Những người nặng lòng với nghề gốm như chị em nhà bà Ma Ly thêm niềm tin rằng: nghề gốm từ ngàn xưa truyền lại sẽ vẫn còn như một phần không thể thiếu trong cuộc sống của làng Chu Ru.