Ân tượng Phương Nam: Người trẻ tử tế với môi trường

Với họ, nhà sàn không chỉ là mái ấm, mà còn là câu chuyện của đời ông cha, là ký ức của tuổi thơ - gắn liền với một miền quê dung dị. "Nhà sàn giữ trọn hồn quê".

Ba ngôi nhà sàn này là của ba anh em ông Út Phổi ở xã Bình Thành, tỉnh Đồng Tháp. Ngôi nhà ở giữa là của ông Út, được cha mẹ để lại, cũng là ngôi nhà có tuổi đời lâu nhất, hơn nửa thế kỷ. Hai căn nhà hai bên là của hai người anh trai, dù cất sau nhưng cũng ngót nghét cỡ bốn chục năm. Trải qua bao mưa nắng, ba mái nhà sàn vẫn đứng vững bên nhau, như tình anh em khăng khít, như chứng nhân của một thời miền Tây từng có những mái nhà sàn nối tiếp nhau, bình yên và đầy thân thuộc.

Ông Nguyễn Văn Phổi - Ấp Bình Trung, xã Bình Thành, tỉnh Đồng Tháp: “Hồi đó làm thủ công đục đẽo không chớ không có máy móc điện đùng như bây giờ, làm cũng lâu lắm. Phải gìn giữ lại, để thế hệ sau cũng biết cái của cha mẹ ông bà mình để lại”.

Mỗi căn nhà sàn thường có hàng ba rộng rãi nhìn ra đường lộ, bến sông, hai bên là lối thông hành, ở giữa là gian chính và trong cùng là buồng ngủ. Gian chính của căn nhà thường có hai bộ ván ngựa đặt vững chãi hai bên và những thành vọng chạm khắc tinh xảo như kể chuyện đời, chuyện người. Mỗi nét chạm trỗ, mỗi hoa văn, màu sắc không chỉ thể hiện bàn tay khéo léo của người thợ mà còn cho thấy gu thẩm mỹ của chủ nhà. Nào là đóa sen bung nở, rồi rồng bay, phượng múa tượng trưng cho phúc lộc sum vầy. Những thành vọng này không chỉ để trang trí mà còn là linh hồn của ngôi nhà, nơi lưu giữ nếp sống, nếp nghĩ hiền hòa của người
miền Tây.

Ông Nguyễn Văn Dũng - Ấp Bình Trung, xã Bình Thành, tỉnh Đồng Tháp: “Cũng tập trung làm ruộng, 2-3 năm trời mới đủ số tiền mua cây. Chớ hồi đó cất nhà cây là tiền nặng lắm. Nhà ông già kế bên có mẫu mã trước thì mình cũng dựa theo. Khoảng 7 khối cây. Cất 1 tháng rưỡi mới xong ngôi nhà”.

Người miền Tây thường cất nhà sàn bằng những loại cây gỗ, tre nứa gắn liền với sông nước, tùy theo điều kiện từng vùng và mức sống của gia chủ. Nhà nào khá giả thì cất bằng cây thao lao. Như căn nhà này, những tấm ván vẫn bền bỉ dù đã chàng chục năm trôi qua.

Bà Trần Thị Nho - Ấp Bình Trung, xã Bình Thành, tỉnh Đồng Tháp: “Lau PU, mình mua về 100.000/1 lít. Mình có cái cây cái mình quét. Một năm mua 1 lần, quét cho sạch sẽ để mình ăn Tết nhất đồ đó”.

Bên dưới mỗi căn nhà sàn, bà con tận dụng để đủ thứ dụng cụ làm nông, có khi chứa nông sản sau một vụ mùa bội thu. Hàng cột cao giúp ngôi nhà đứng vững qua bao năm tháng cũng như bao con nước lớn ròng. Thời gian trôi đi, thế sự đổi dời, nhiều căn nhà sàn vẫn yên bình ở đó như giữ trọn ký ức của một miền sông nước hữu tình.