Tín chỉ carbon trong giao thông: Cơ hội từ chuyển đổi xanh

Tại Việt Nam, Chương trình phát triển của Liên hợp quốc đã phối hợp với một doanh nghiệp xe máy điện triển khai dự án tín chỉ carbon đầu tiên trong giao thông, hoàn tất thẩm định theo tiêu chuẩn Gold Standard, mở ra hướng giảm phát thải bền vững và tạo giá trị kinh tế từ công nghệ xanh. 

Phóng viên Mai Phương: “Đây là trạm đổi pin xe máy điện đặt tại cây xăng với mục tiêu có thể khiến việc sử dụng xe điện trở nên thuận tiện hơn. Ví dụ thay vì sạc pin cả tiếng đồng hồ việc đổi pin chỉ tốn khoảng 2 phút. Theo tính toán từ dự án, lượng khí thải CO2 sẽ giảm hơn 197.000 tấn trong vòng 5 năm tới, biến khoản đầu tư vào công nghệ xanh trở thành nguồn thu thực tế cho doanh nghiệp, đồng thời mở đường cho các ngành khác tham gia vào thị trường carbon”.

Một người dùng cho rằng: “Em thấy nó tiện hơn rất nhiều so với việc sạc pin bởi vì khi đổi pin nó không tốn nhiều thời gian và nó có sự linh động, linh hoạt không tốn quá nhiều thời gian 2-3 tiếng sạc điện”.

Đang trong cuốc xe chở khách, tài xế vừa có thể ghé đổi pin như cách chúng ta đổ xăng. Với việc phát triển mô hình đổi pin, đơn vị này hướng đến thuyết phục người dùng chuyển sang điện, bên cạnh chi phí vận hành rẻ hơn. Theo UNDP đây là một trong những dự án tín chỉ carbon đầu tiên cho xe điện 2 bánh trên thế giới. Doanh nghiệp đã được hỗ trợ các bước từ gồm: thiết kế, thẩm định, đăng ký, giám sát, thẩm tra, và ban hành tín chỉ.

Ông Nguyễn Hữu Phước Nguyên - Giám đốc Công ty CP Phương tiện điện thông minh Selex: “Cái mà khó khăn là hiểu về quy trình, đăng kí thủ tục tín chỉ carbon với các tiêu chuẩn khác nhau trên thế giới. Cần phải có sự đào tạo, chương trình hướng dẫn để doanh nghiệp có nhận thức đầy đủ hơn. 2 nữa là về nguồn lực để đăng ký tín chỉ carbon cũng không nhỏ. Nếu có sự hỗ trợ về tài chính từ tổ chức phi chính phủ hoặc tín dụng xanh sẽ hỗ trợ”.

Dự án nhằm thử nghiệm khả năng sử dụng tín chỉ carbon để hỗ trợ quá trình chuyển đổi sang giao thông phát thải thấp tại Việt Nam. Tuy nhiên, nhiều ý kiến cho rằng để thực sự tạo ra tín chỉ carbon trong giao thông là bài toán khó với doanh nghiệp.  

Ông Phạm Đăng An - Giám đốc điều hành VP Carbon: "Gần như một doanh nghiệp riêng lẻ làm rất khó để chúng ta có khả năng cân đối được dòng tiền. Đây là câu chuyện chúng ta phát triển từ business model tức là chúng ta làm ra một mô hình kinh doanh có đủ lợi nhuận, đồng thời chúng ta đang từng bước chuyển đổi xanh. Có thể cùng liên kết với nhau lại để làm 1 cái PoA (tức là Program of Action) tức là các mô hình cùng đăng ký với nhau trong một số lượng lớn.

Tiến sĩ Trương Thị Ái Nhi - Viện Nghiên cứu phát triển Kinh tế tuần hoàn, Đại học Quốc gia TP. Hồ Chí Minh: “Chúng ta lựa chọn đầu nguồn từ những hóa đơn liên quan đến xăng dầu, từ đó đánh giá khí thải như thế nào. Đầu nguồn thì ở EU áp dụng, còn ở Hàn Quốc thì chọn cuối nguồn kết hợp với đầu nguồn. Phải cân nhắc kĩ trong bối cảnh giao thông của chúng ta chúng ta lựa chọn gì cho đối tượng nào”.

Hiệu quả bán tín chỉ carbon còn hạn chế do thủ tục phức tạp, nên nhiều ý kiến cho rằng cần ưu tiên chuyển đổi phương tiện vận tải công cộng, coi tín chỉ carbon là động lực hỗ trợ, không phải giải pháp duy nhất cho mục tiêu giảm phát thải.