Tuyến metro số 2 - Định hình cách làm metro mới cho TP. Hồ Chí Minh

Một trong những bước ngoặt giúp tuyến Metro số 2 có thể khởi công sớm là nhờ có cơ chế đặc thù. Trong đó có Nghị quyết 188 về Thí điểm một số cơ chế, chính sách đặc thù, đặc biệt để phát triển hệ thống mạng lưới đường sắt đô thị tại thành phố Hà Nội và TP. Hồ Chí Minh. Theo đó, TP. Hồ Chí Minh, các chủ đầu tư được ủy quyền mạnh hơn, rút ngắn quy trình và triển khai dự án sớm hơn. Thành phố được áp dụng hình thức chỉ định thầu đối với các gói tư vấn, phi tư vấn và EPC (thiết kế - mua sắm - thi công), qua đó đẩy nhanh tiến độ triển khai. Metro số 2 là tuyến đầu tiên tại TP. Hồ Chí Minh áp dụng các cơ chế đặc thù này.

Ông Ngô ANh Vũ, Giám đốc Viện Quy hoạch xây dựng TP. Hồ Chí Minh: “Không ai đi đầu tư tuyến đường sắt mà thu lại từ tiền vé. Chắc chắn chúng ta phải làm mô hình phát triển theo mô hình TOD, kể cả phát triển mô hình TOD thì trước đây thế giới cũng đã chứng minh là nguồn thu từ bất động sản xung quanh nhà ga là đủ dư để bù lại đầu tư của tuyến đường sắt đô thị rồi.”

Theo kế hoạch, toàn bộ các bước từ lựa chọn tư vấn, lập, thẩm định đến phê duyệt quy hoạch TOD dọc tuyến Metro số 2 sẽ được triển khai trong giai đoạn từ tháng 1 đến tháng 8/2026. Cách làm này cho thấy quyết tâm rút ngắn tối đa độ trễ giữa đầu tư hạ tầng và khai thác giá trị gia tăng từ đất đai.

Ông Ian Lindsay, Bộ Giao thông vận tải Vương quốc Anh: “Trước mắt nên chọn 1 - 3 vị trí thí điểm và bắt tay vào triển khai TOD thực tế để xây dựng năng lực, uy tín và xác định những trở ngại chưa lường trước được. Đồng thời, đảm bảo sự phối hợp giữa đội ngũ triển khai TOD chuyên trách với các đội ngũ triển khai đường sắt đô thị. Trong quá trình triển khai cần đảm bảo sự cân bằng giữa thông lệ quốc tế tốt nhất với điều kiện địa phương, điều chỉnh các tiêu chuẩn xây dựng phù hợp với các nguyên tắc TOD.”

Theo các chuyên gia, TP. Hồ Chí Minh đang thể hiện tư duy mới và cách làm mới, cần được phát huy mạnh mẽ. Nếu quyết liệt, TP. Hồ Chí Minh có thể khởi công 1 - 2 tuyến metro vào đầu năm 2026, sau đó tiếp tục khởi công đồng loạt nhiều tuyến vào năm 2027 để hướng tới mục tiêu hoàn thành 6 tuyến vào năm 2030.